9. JASIŃSKI TADEUSZ, TUREK MARIUSZ: Zespół stresu pourazowego jako konsekwencja psychologiczna awaryjnego opuszczania samolotu // Przegląd Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej. - 2003, nr 10, s. 41-46 10. LINDER JERZY: Psychologia wkracza do koszar // Przegląd Pożarniczy. - 2003, nr 10, s. 24-25 11. Look up the Polish to German translation of zespół stresu pourazowego in the PONS online dictionary. Includes free vocabulary trainer, verb tables and pronunciation function. Zespół Stresu Pourazowego (PTSD) to zaburzenie psychiczne wynikające z nasilonego stresu, lęku i traum związanych z przykrymi doświadczeniami życiowymi. Wiązany jest głównie z pewnymi W przypadku zespołu stresu pourazowego często konieczna jest pomoc obydwu specjalistów, bo należy wdrożyć zarówno farmakoterapię, jak i długotrwałą psychoterapię. Czynniki ryzyka PTSD: Płeć (częściej zaburzenie dotyczy kobiet niż mężczyzn) Predyspozycje genetyczne. Epizody depresyjne w przeszłości. Zespół stresu pourazowego to wyniszczająca choroba psychiczna. Osoby cierpiące na tę chorobę przeżywają ponownie traumatyczne przeżycia i doświadczenia z przeszłości, wyzwalane przez bodźce wywołujące lęk. Do objawów PTSD należą flashbacki, natrętne myśli, koszmary senne i silne stany lękowe. Objawy stresu pourazowego mogą wystąpić u kogoś, kto przeżył traumatyczne zdarzenie, np. wypadek samochodowy czy katastrofę samolotu. Po porodzie także mogą pojawić się objawy stresu pourazowego. Z badań izraelskich naukowców wynika, że poród może powodować stres pourazowy aż u 1/3 rodzących kobiet. Zespół stresu . Instrukcje: Poniżej znajduje się lista pytań związanych z doświadczeniami życiowymi powszechnymi wśród osób, u których zdiagnozowano zaburzenia lękowe. Przeczytaj uważnie każde pytanie i wskaż, jak często w ciągu ostatnich kilku tygodni spotkały Cię takie same lub podobne Twoją prywatność. Wszystkie wyniki są anonimowe. 3-minutowy test na poziom lęku IDRlabs (IDR-3MAT) został opracowany przez IDRlabs. Test IDR-3MAT opiera się na pracy lekarza medycyny, dr. Roberta L. Spitzera oraz narzędziu do monitorowania zaburzeń lękowych GAD-7. Test IDR-3MAT nie jest powiązany z jakimkolwiek konkretnym badaczem z dziedziny psychopatologii, ani żadnym powiązanym centrum badawczym. Generalized Anxiety Disorder 7 (GAD-7) to kwestionariusz do samooceny przeznaczony do pomiaru obecności i nasilenia uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD) u danej osoby. Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD) jest zaburzeniem psychicznym charakteryzującym się powtarzającymi się stanami niepokoju i strachu, które mogą również prowadzić do objawów fizjologicznych (takich jak zmęczenie, pocenie się i drżenie). Osoby cierpiące na GAD są często nadmiernie niespokojne wobec faktycznych, prawdziwych niebezpieczeństw i zagrożeń. Uważa się, że w pewnym momencie życia GAD wpływa na prawie 4% ogólnej populacji. GAD-7 pozwala na zmierzenie poziomu tego wyniszczającego stanu. GAD-7 został wydany po raz pierwszy w 2006 roku przez psychiatrów: dr. Roberta L. Spitzera, dr. Kurta Kroenke, Williamsa, B. Löwe i współpracowników. Narzędzie jest na licencji firmy Pfizer, Inc., chociaż w 2010 roku kwestionariusz został opublikowany do bezpłatnego użytku. Główną zaletą GAD-7 jest jego zwięzłość: zawiera tylko siedem pytań, można go przeprowadzić bardzo szybko i z grubsza poznać ocenę stopnia lęku. Ze względu na jego prostotę i brak ograniczeń praw autorskich, pytania testu są również często używane w ankietach do badań psychologicznych, socjologicznych i badań osobowości. Osoba biorąca udział w teście GAD-7 odpowiada na każde z siedmiu pytań, wybierając odpowiedź w skali. „Wcale” oznacza zero punktów, „Kilka dni” to jeden punkt, „Przez więcej niż połowę dni” to dwa punkty, „Niemal każdego dnia” to trzy punkty. Im wyższy całkowity wynik testu, tym poważniejszy jest stopień GAD. Wyższe wyniki korelują dodatnio z upośledzeniem w codziennym funkcjonowaniu. Ponieważ pytania testu sprawdzają występowanie objawów lękowych, może on również wskazywać poziom podobnych stanów, takich jak zespół lęku napadowego (Panic Disorder, PD), fobia społeczna (Social Anxiety Disorder, SAD) i zespół stresu pourazowego (Post-Traumatic Stress Disorder, PTSD). Test przeznaczony jest wyłącznie do celów edukacyjnych. Ostatecznej oceny zdrowia psychicznego może dokonać wyłącznie wykwalifikowany specjalista. Jako wydawcy tego bezpłatnego, internetowego 3-minutowego testu na poziom lęku, umożliwiającego samoocenę pod kątem oznak i objawów tego zaburzenia, dołożyliśmy wszelkich starań, aby test był jak najbardziej wiarygodny i rzetelny. Bezpłatne, internetowe quizy, takie jak ten 3-minutowy test na poziom lęku, nie stanowią jednak profesjonalnej oceny ani żadnego rodzaju rekomendacji. Aby uzyskać więcej informacji na temat niniejszego testu i naszych innych internetowych testów psychologicznych, zapoznaj się z naszymi Warunkami Korzystania z Usługi. Czy dręczą Cię złe wspomnienia z dzieciństwa?NieZdarza się, że przypominam sobie różne nieprzyjemne chwileTak, staram się nie myśleć o tamtych czasachCzujesz emocjonalne wyczerpanieBrakuje Ci zainteresowania życiem i wydarzeniami?Nie, nadal jestem wesołySą takie okresyTak, czuję toOceń, jak bardzo Twój sen jest cichyTwoja praca wiąże się z katastrofami i incydentamiCzy masz straty pamięci?NieCzasami wydaje mi się, że nie pamiętam niektórych wydarzeńDzieje się to okresowoJak bardzo jesteś stabilny emocjonalnie?Czy doświadczasz niewytłumaczalnej agresji?Nie myśl takWystępują krótkie wybuchy gniewuTak, nie rozumiem dlaczegoCzęsto cierpisz na bóle głowy lub brzuchaCzęsto przypominasz sobie jakieś wydarzenieNie, staram się niczego nie mieć obsesjiCzasami przypominam sobie to samo przez cały dzieńTak, cały czas myślę o tym samymJak bardzo ostatnio jesteś samowystarczalny?Wiele rzeczy może przypominać o strasznym wspomnieniu: kolory, zapachy, otoczenie, swój niepokójCzy masz ataki paniki?Co to jest?RzadkoCzęstoZmniejszyła się Twoja aktywność fizyczna, odczuwasz starasz się uleczyć ból wspomnień alkoholem, pigułkami?NieCzasami, ale staram się nie nadużywaćTak, nie dam rady samJest mało prawdopodobne, że masz to zaburzenieJesteś spokojny, umiesz się bawić i zostawić za sobą przeszłość. Tak trzymaj! Życzę dalszego szczęścia i dobrego samopoczucia! Udostępnij wynik testu, aby Twoi znajomi też mogli się sprawdzić;)Twoje wspomnienia stają Ci na drodzePrawdopodobnie w przeszłości wydarzyło się coś, co cię zmieniło. Żyjesz, ale wspomnienia okresowo przypominają ci o tym bólu. Jeśli ci to przeszkadza, odwiedź psychoterapeutę, prawdopodobnie poprawi to twoją kondycję. Udostępnij wynik testu, aby Twoi znajomi też mogli się sprawdzić;)Prawdopodobnie masz dużo traumyJakieś wydarzenie pozbawiło Cię spokoju i prawdopodobnie nie możesz wrócić do swojego starego życia. Są szanse, że masz PTSD. Zapewne profesjonalna pomoc psychoterapeuty pomoże Ci przez to przejść i poprawić swój stan. Życzę szczęścia i dobrego samopoczucia! Udostępnij wynik testu, aby Twoi znajomi też mogli się sprawdzić;) Zespół stresu pourazowego, w skrócie PTSD rozwijać się może po przeżyciu różnorakich traum – do takowych zaliczyć można wypadek samochodowy, śmierć bliskiej osoby, ale i uczestnictwo w działaniach wojennych. Objawy – które znacząco wpływają na funkcjonowanie pacjenta – mogą ujawniać się nawet po kilku miesiącach od wystąpienia stresującej sytuacji. Jakie więc objawy mogą pojawiać się w przebiegu PTSD? Jakie są przyczyny tej jednostki i jak przebiega jej leczenie? Spis treściPrzyczyny zespołu stresu pourazowego (PTSD)Czynniki ryzyka zespołu stresu pourazowego (PTSD)Objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD)Następstwa zespołu stresu pourazowego (PTSD)Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego (PTSD)Leczenie zespołu stresu pourazowego (PTSD) Zespół stresu pourazowego (ang. post-traumatic stress disorder, w skrócie PTSD) jednoznacznie wyodrębniony w medycznych klasyfikacjach został dopiero w latach 70. poprzedniego wieku, Zdecydowanie jednak wcześniej opisy związanych z nim dolegliwości pojawiały się w różnorakich pozycjach. Jako dowód można podać Odysa, który doświadczał nawracających wspomnień dotyczących wojen, w których brał udział. Możliwego PTSD doświadczali jednak nie tylko literaccy bohaterowie, ale i sami autorzy – w XIX wieku Charles Dickens był uczestnikiem wypadku kolejowego, po którym wspomnienia dotyczące katastrofy nawiedzały go prawdopodobnie do końca jego życia. Nietrudno się dziwić, że zespół stresu pourazowego mógł towarzyszyć ludzkości tak naprawdę od samych jej początków. W końcu różne stresujące, traumatyczne wydarzenia mogły mieć miejsce w każdych tak naprawdę czasach. Współcześnie problem jest dobrze znany medykom. Wiadome jest chociażby to, że może on wystąpić w każdej grupie wiekowej, a częściej niż mężczyźni z PTSD zmagają się kobiety. Poznane zostały również i przyczyny zespołu stresu pourazowego. Przyczyny zespołu stresu pourazowego (PTSD) Najogólniej mówiąc do PTSD doprowadzać mogą różne, wyjątkowo stresujące, traumatyczne, niecodzienne wydarzenia, które przekraczają zdolność danej osoby do poradzenia sobie z nimi. Nie sposób więc tutaj wymienić jednoznacznie wszystkich możliwych przyczyn zespołu stresu pourazowego. Tak jak jedna osoba może z danym wydarzeniem poradzić sobie lepiej, tak inna w tej samej sytuacji może odnaleźć się nieco gorzej i może się u niej ostatecznie rozwinąć PTSD. Zespół stresu pourazowego typowo kojarzony jest z doświadczeniem bardzo silnej traumy i rzeczywiście – dochodzić do niego może np.: u walczących na froncie żołnierzy, u ofiar przemocy seksualnej czy uczestników i świadków jakichś wypadków, np. samochodowych czy kolejowych. Do PTSD dochodzić może również po uzyskaniu diagnozy jakiejś wyjątkowo poważnej choroby czy po śmierci bliskiej osoby (szczególnie, gdy śmierć ta była gwałtowna lub dotyczyła dziecka). Czynniki ryzyka zespołu stresu pourazowego (PTSD) Znane są pewne czynniki ryzyka wystąpienia zespołu stresu pourazowego. Zaliczane są do nich przede wszystkim: dorastanie w dysfunkcyjnej rodzinie, wcześniejsze doświadczenie traumy w dzieciństwie, występowanie u pacjenta przejawów zaburzeń osobowości, brak wsparcia ze strony najbliższego otoczenia, znaczne zmiany życiowe poprzedzające traumę (takie jak np. zmiana pracy, przeprowadzka). Objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD) W przebiegu zespołu stresu pourazowego u pacjentów pojawiać się mogą naprawdę różnorakiego rodzaju dolegliwości. Jednym z istotniejszych problemów jest w tym przypadku nawracające przeżywanie doświadczonego urazu. Pacjenci z PTSD miewają natrętne, niechciane myśli dotyczące traumatycznego wydarzenia. Mogą u nich występować koszmary senne związane właśnie z traumą. Nierzadkim zjawiskiem są także tzw. flashbacki, które potocznie określane są mianem przebłysków. W ich trakcie pacjent ma wrażenie, jakby ponownie przeżywał całe traumatyczne zajście. Kolejnym osiowym problem związanym z zespołem stresu pourazowego jest unikanie. Dotyczy ono bardzo różnych życiowych aspektów. Ogólnie jednak osoba z PTSD raczej stara się omijać wszelkie bodźce czy sytuacje, które przypominają jej o traumie. Z tego powodu może ona unikać pewnych ludzi, miejsc czy wykonywania pewnych czynności. Oprócz tego zdarza się również tak, że pacjent – w obawie przed powrotem bardzo ciężkich wspomnień – nie będzie w ogóle chciał rozmawiać z kimkolwiek o swojej traumie. Objawy PTSD obejmują również zaburzenia pewnych czynności poznawczych oraz zaburzenia nastroju. Zdarza się, że pacjenci niejako nie pamiętają okoliczności traumatycznego zdarzenia. Miewają oni jednak również i niezgodne z rzeczywistością przemyślenia na temat przyczyny traumy czy jej następstw. Nierzadkie jest poczucie winy, obniżenie samooceny czy obwinianie samego siebie o to, że traumatyczne wydarzenie w ogóle miało miejsce. W przebiegu zespołu stresu pourazowego dochodzi czasami również do anhedonii (niemożności odczuwania szczęścia) oraz obniżenia nastroju. Niektórzy pacjenci – zamiast obniżonego nastroju – odczuwają z kolei dysforię. Z PTSD związane są innego jeszcze typu dolegliwości, takie jak np. zaburzenia snu czy zaburzenia koncentracji. Pacjenci, u których wystąpi zespół stresu pourazowego, dość często bywają drażliwi. Zdarza się również tak, że bardzo łatwo wpadają oni w złość czy reagują agresją na różne niepowodzenia. U osób z PTSD obserwować można niepokój, stan „zwiększonej gotowości” do ucieczki w razie wystąpienia potencjalnego zagrożenia. Możliwe są również i dolegliwości natury somatycznej, tzw. somatyczne przejawy lęku, do których można zaliczyć chociażby kołatania serca czy bóle głowy. Warto nadmienić, iż objawy PTSD u jednego pacjenta mogą z czasem zmieniać swoje nasilenie. Zdarza się, że przez pewien czas człowiek doświadcza różnych dolegliwości i po czasie ich natężenie zmniejsza się. Jednak po usłyszeniu o jakimś wydarzeniu, które jest zbliżone do doświadczonej przez niego traumy – wcześniej występujące objawy powracają z takim samym, a nawet i większym nasileniem. Biorąc pod uwagę powyżej opisane, możliwe objawy zespołu stresu pourazowego, doskonale widoczne staje się to, jak bardzo złożony jest ten problem. Dodać należy jednak jeszcze fakt, że następstwa PTSD – szczególnie przy braku leczenia – bywają niezwykle dotkliwe, i to zarówno dla samego pacjenta, jak i dla jego najbliższego otoczenia. Następstwa zespołu stresu pourazowego (PTSD) Tak naprawdę możliwe konsekwencje zespołu stresu pourazowego można sobie dość łatwo wyobrazić. Zwrócić uwagę warto chociażby na związane z problemem unikanie różnych sytuacji, przez które ucierpieć może życie rodzinne, jak i zawodowe pacjenta. PTSD zwiększa jednak również i ryzyko innych zaburzeń psychicznych, zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych czy zaburzeń odżywiania. Kolejnym problemem, którego ryzyko jest zwiększone u osób z zespołem stresu pourazowego, jest nadużywanie substancji psychoaktywnych. Nie sposób nie wspomnieć o zasadniczo największym powiązanym z jednostką zagrożeniu, którym są zachowania samobójcze. Ze względu na wszystkie wspomniane powyżej problemy wyraźnie widoczne staje się to, jak ważne jest wczesne rozpoznawanie i odpowiednie leczenie PTSD. Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego (PTSD) Rozpoznawaniem zespołu stresu pourazowego zajmują się lekarze psychiatrzy. W celu postawienia diagnozy niezbędne jest zebranie szczegółowego wywiadu oraz przeprowadzenie badania stanu psychicznego pacjenta. Wśród kryteriów diagnostycznych PTSD jednym z istotniejszych aspektów jest to, że objawy jednostki powinny wystąpić w związku z jakimś konkretnym, traumatycznym wydarzeniem. Warto tutaj od razu wspomnieć, że zazwyczaj różne dolegliwości pojawiają się po pewnym czasie od traumy. Czas ten może sięgać tygodni, jak i nawet kilku miesięcy, zazwyczaj jednak objawy zespołu stresu pourazowego rozwijają się w ciągu 6 miesięcy od przeżycia traumatycznego wydarzenia. Przy podejrzeniu PTSD konieczne jest zwrócenie uwagi na inne jednostki, z którymi należy różnicować ten problem. Przede wszystkim konieczne jest różnicowanie go z ostrą reakcją na stres i zaburzeniami adaptacyjnymi. Oprócz tego w diagnostyce różnicowej należy też uwzględnić zaburzenia depresyjne, zaburzenia lękowe oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Istotne jest również zwrócenie uwagi na to, czy u pacjenta występuje „typowe” PTSD, czy też może złożony zespół stresu pourazowego (ang. complex PTSD). Do drugiego z wymienionych problemów dochodzić może szczególnie wtedy, gdy pacjent przeżywa nie jedną, a wiele powtarzających się po sobie traum. W konsekwencji rozwija się u niego zdecydowanie więcej objawów, niż w przypadku PTSD będącego następstwem pojedynczej traumy. Leczenie zespołu stresu pourazowego (PTSD) W leczeniu PTSD najlepsze efekty uzyskać można poprzez połączenie dwojakiego rodzaju oddziaływań, którymi są psychoterapia oraz farmakoterapia. Terapia traumy bez wątpienia bywa trudna i zajmuje ona długi czas. Dodatkowo pacjentom dość często trudno w niej uczestniczyć, chociażby ze względu na związaną z PTSD tendencję do unikania ponownego przeżywania traumatycznego wydarzenia. Ogólnie jednak psychoterapia jak najbardziej może przynosić wymierne korzyści. Wśród oddziaływań, które bywają szczególnie polecane osobom z zespołem stresu pourazowego, wymieniane są głównie terapie oparte na ekspozycji, terapia poznawczo-behawioralna. W farmakologicznym leczeniu zespołu stresu pourazowego wykorzystywane są przede wszystkim leki przeciwdepresyjne, takie jak np.: fluoksetyna, sertralina czy wenlafaksyna. Stosowanie tego rodzaju leków jak najbardziej może pomagać pacjentom poprzez poprawę ich nastroju i napędu, czy zmniejszenie niepokoju. Ogólnie jednak same tylko leki nie umożliwią „przepracowania” traumy, dlatego też farmakoterapia powinna być uzupełnieniem psychoterapii. W przypadku PTSD wykorzystywane bywają również inne metody. Wspomnieć tutaj można chociażby o: terapii grupowej, terapii odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych czy o powtarzalnej przezczaszkowej stymulacji magnetycznej. Czytaj też: Skala stresu Holmesa i Rahe’a Czy umiesz kontrolować stres? Pytanie 1 z 10 Ile razy w ciągu ostatniego tygodnia wystąpił u ciebie któryś z tych objawów: kłopoty ze snem, problemy z oddychaniem, bóle kręgosłupa, żołądka, migrena, gorączka, brak apetytu, wzmożone łaknienie? Może raz Co najmniej kilka razy Siedem razy Zespół stresu pourazowego to stan zaburzenia psychicznego, który powstaje w następstwie silnych czynników stresogennych, najczęściej traumatycznej sytuacji. Może wystąpić na skutek przeżycia lub bycia świadkiem wydarzeń takich jak wojna, pożar, sytuacje związane z przemocą fizyczną i seksualną. Objawia się stanami lękowymi, depresją oraz otępieniem. W leczeniu stosuje się psychoterapię poznawczo-behawioralną, a gdy nie przynosi ona ukojenia, wprowadza się farmakoterapię. Spis treści: PTSD - objawy Zespół stresu pourazowego - jak długo trwa? Zespół stresu pourazowego - leczenie PTSD - objawy Zespół stresu pourazowego (ang. post-traumatic stress disorder, w skrócie PTSD), jest zaburzeniem psychicznym zaliczanym do grupy zaburzeń lękowych, powstającym w wyniku czynników stresogennych. Według klasyfikacji zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania ICD-10 jest jedną z reakcji występujących w następstwie traumatycznego wydarzenia. Są to traumatyczne przeżycia, przede wszystkim związane ze stanem zagrożenia życia własnego lub kogoś bliskiego, narażeniem fizycznej albo psychicznej integralności (np. w czasie katastrof naturalnych, walk wojennych, ataków terrorystycznych, pożarów, przemocy seksualnej i fizycznej). Najczęściej są to sytuacje, których nie da się przewidzieć i nie można się na nie odpowiednio przygotować. Szacunkowo zakłada się, że PTSD może dotyczyć aż 6 procent światowej populacji. Zespół stresu pourazowego zwykle dotyka ofiar gwałtów, żołnierzy, uczestniczących w operacjach wojskowych. Wśród osób, które mogą doświadczyć takich trudności, są nie tylko bezpośrednie ofiary wydarzenia, ale także jego świadkowie. Prawdopodobieństwo wystąpienia schorzenia jest tym większe, im bardziej stresogenne było zdarzenie. U osób narażonych na traumatyczne sytuacje, mimo wcześniejszego przygotowania do radzenia sobie w momentach trudnych, może wystąpić zaburzenie stresu pourazowego jako reakcja na przeżytą traumę. Biorąc pod uwagę czas wystąpienia i trwania reakcji na doświadczone wydarzenie traumatyczne, można wyróżnić ostrą reakcję na stres (w klasyfikacji ICD-10 ang. acute stress reaction, ASR) oraz zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD). Ze względu na fakt, że przebieg zespołu stresu pourazowego jest zdeterminowany przez wiele czynników (np. od usposobienia charakterologicznego osoby zmagającej się z tym zaburzeniem lękowym.), jego objawy mogą się nasilać lub osłabiać z czasem. Z reguły po wdrożeniu indywidualnego programu leczenia dolegliwości u pacjenta ustępują, jednak zdarza się tak, że choroba trwa kilka lat, po których następuje trwała zmiana cech osobowości. PTSD składa się z szeregu charakterystycznych objawów psychiczno-emocjonalnych oraz fizycznych, mogących wystąpić bezpośrednio po wydarzeniu lub po jakimś czasie. Wśród najczęstszych symptomów zespołu stresu pourazowego wymienia się: męczące i niechciane wspomnienia, reminiscencje (ang. flashbacks) – są to żywe i dotkliwe wspomnienia związane z przebiegiem traumatycznej sytuacji, które występują niezależnie od nas; koszmary senne związane z traumatycznych wydarzeniem; izolowanie się od otoczenia; przygnębienie i strach; niezdolność do odczuwania przyjemności (anhedonia); myśli samobójcze; unikanie sytuacji przywołujących wspomnienia związane z sytuacją, która spowodowała PTSD; niekontrolowane wybuchy gniewu; reakcje kompletnie nie na miejscu (nieadekwatne do sytuacji). Oprócz wymienionych objawów, organizm osoby z PTSD może wykazywać symptomy fizyczne spowodowane nadmiernym pobudzeniem układu wegetatywnego i są to: kołatanie serca; zaburzenia snu; podniesione ciśnienie tętnicze krwi; bóle głowy; brak apetytu, zgaga i mdłości; przyspieszony oddech. Osoby z zespołem stresu pourazowego często narażone są na inne towarzyszące zaburzenia psychiczne, np. depresję, obsesyjno-kompulsywne jedzenie czy lęk napadowy. Dowiedziono, że depresja pourazowa pojawia się u osób z PTSD nawet pięć razy częściej niż w ogólnej populacji. Warto pamiętać, że powtarzające się epizody mogą w konsekwencji doprowadzić do trwałych i poważnych zmian cech osobowości człowieka (tzw. złożony zespół stresu pourazowego). Zespół stresu pourazowego - jak długo trwa? Zespół stresu pourazowego jest bardzo zróżnicowany i ma indywidualny przebieg. Jednak zgodnie z założeniami i klasyfikacją ICD-10 wyróżnia się PTSD: ostre, gdy czas trwania symptomów jest krótszy niż trzy miesiące; przewlekłe, jeśli czas trwania objawów wynosi trzy miesiące lub dłużej; z początkiem opóźnionym, jeżeli początek objawów następuje co najmniej sześć miesięcy po zadziałaniu stresora (traumatycznego przeżycia). Rozpoznanie PTSD wg. klasyfikacji ICD-10 i zgodnie z kryteriami objawowymi ma miejsce, gdy zostały one spełnione w ciągu sześciu miesięcy od zdarzenia urazowego, jednak dopuszcza się wyjątki. Gdy symptomy utrzymują się przez dłuższy czas, przewlekłe następstwo dewastującego stresu (pojawiające się po wielu latach od urazu) powinno być zakwalifikowane jako trwała zmiana osobowości. Zespół stresu pourazowego - leczenie W leczeniu PTSD wykorzystuje się złożoną terapię, polegającą na stosowaniu kilku grup leków oraz psychoterapii zarówno indywidualnej, jak i grupowej. Zdarzają się też przypadki, że objawy zespołu stresu pourazowego po jakimś czasie mijają same, jednak konsekwencje mogą być poważne, dlatego nie należy ich lekceważyć. Niepokojące objawy powinny być skonsultowane z lekarzem psychiatrą lub psychoterapeutą. Diagnozę stawia się po przeprowadzonym z pacjentem wywiadzie, czasami też z osobami z jego bliskiego otoczenia. Skuteczną metodą leczenia PTSD jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, która polega na oswajaniu wraz z pacjentem traumatycznych sytuacji i zinterpretowanie ich na nowo. Dodatkowo stosuje się też terapię ekspozycyjną, której celem jest redukcja lęku w procesie przywoływania w obecności terapeuty wspomnień drastycznego doświadczenia. Jeśli takie postępowanie nie przynosi oczekiwanych efektów, wykorzystuje się farmakoterapię. Wówczas lekarz przepisuje leki antydepresyjne, w szczególności selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny. Po właściwie przeprowadzonej psychoterapii większość chorych wraca do normalnego życia. Źródła: Tworus R., Stelmach M.; Zespół stresu pourazowego, czyli skomplikowana diagnostyka „żołnierskiego serca”, Psychiatria Po Dyplomie, 2015(02). Parnowska D., Szymanik P.; Zespół stresu pourazowego w praktyce lekarza POZ, Medical Tribune, 2019(06). Heitzman J.; Zaburzenia po stresie traumatycznym - praktyka kliniczna i opiniowanie, Psychiatria Po Dyplomie, 2010(7):5, 59-64. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne, ICD-10. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius. mgr Katarzyna Stefańska Absolwentka psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W Centrum Medycznym ENEL-MED prowadzi konsultacje i psychoterapię indywidualną oraz grupową osób dorosłych przeżywających trudności emocjonalne lub borykających się ważnymi decyzjami osobistymi, problemami psychologicznymi związanymi z sytuacjami kryzysowymi (strata, zmiana w życiu lub w pracy). Zajmuje się osobami cierpiącymi na zaburzenia o charakterze lękowym i depresyjnym, terapią par, kryzysami w związku, terapią dla kobiet w ciąży i po stracie dziecka, psychoterapią osób z psychozami. Zespół stresu pourazowego (PTSD – posttraumatic stress disorder) jest zaburzeniem psychicznym, które pojawia się w reakcji na bardzo silne przeżycie, czyli traumę. Najczęściej są to sytuacje, w których zagrożone jest życie lub zdrowie. Mowa o działaniach wojennych, katastrofach, wypadkach, aktach terroryzmu, klęskach żywiołowych, przemocy seksualnej lub fizycznej ( torturowaniu, przetrzymywaniu, znęcaniu się, byciu świadkiem zabójstwa). Zgodnie z kryteriami diagnostycznymi reakcja na to wydarzenie musi obejmować silny strach, przerażenie lub się:ostry zespół stresu pourazowego – objawy utrzymują się do 3 miesięcy,przewlekły zespół stresu pourazowego – objawy utrzymują się powyżej 3 miesięcy,opóźniony zespół stresu pourazowego – objawy pojawiają się dopiero po 6 miesiącach od pamiętać, że zespół stresu pourazowego nie rozwija się u każdej osoby, która doświadczyła traumy. Szacuje się, że cierpi na niego od 3 do 6% populacji. Za czynniki, które predysponują do wystąpienia tego zaburzenia, uważa się:płeć kobiecą,doświadczenie traumy w przeszłości (zwłaszcza w wieku dziecięcym),brak lub niewystarczające wsparcie ze strony otoczenia,bycie narażonym na długotrwały stres (niezwiązany z wydarzeniem),obecność innych zaburzeń psychicznych,występowanie zaburzeń psychicznych u członków najbliższej rodziny,nagromadzenie trudnych doświadczeń życiowych przed wystąpieniem są objawy zespołu stresu pourazowego?Możliwe objawy zespołu stresu pourazowego to:uporczywe przypominanie sobie traumatycznego wydarzenia,przeżywanie traumy na nowo,koszmary senne związane z traumatycznym wydarzeniem,apatia,uczucie odrętwienia,unikanie sytuacji zwiększających ryzyko przypomnienia sobie traumatycznego wydarzenia,izolowanie się od innych osób,bezsenność,pozostawanie w stanie nadmiernej czujności,wybuchy agresjinapady panikilęk,niezdolność do przeżywania przyjemności,depresja,myśli samobójcze,zobojętnienie emocjonalne,bierność,silny niepokój,zaburzenia koncentracji,poczucie winyBardzo często objawy zespołu stresu pourazowego pojawiają się po kilku tygodniach od wystąpienia traumatycznego stresu pourazowego – jak długo trwa?Nie można jednoznacznie stwierdzić, jak długo trwa zespół stresu pourazowego. U każdej osoby zaburzenie to ma inny przebieg i obraz kliniczny. Składa się na to szereg czynników ( otrzymane wsparcie, rodzaj i czas trwania traumy). Najczęściej zespół stresu pourazowego można wyleczyć w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Zdarza się jednak, że zaburzenie to trwa przez wiele lat. Jego skutkiem są wówczas zmiany w leczy się zespół stresu pourazowego?Leczenie zespołu stresu pourazowego powinno być przeprowadzone przez doświadczonego specjalistę. Jego celem jest poprawa samopoczucia, przywrócenie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie, a także zmniejszenie ryzyka przekształcenia się zaburzenia w trwałe zmiany. Dostępne metody to psychoterapia i w zespole stresu pourazowego może opierać się na metodzie:poznawczo-behawioralnej,przedłużonej ekspozycji, ważne jest nauczenie technik relaksacyjnych i technik opanowywania lęku. Dzięki nim pacjent nabywa umiejętności kierowania przeżywanym lękiem. Uczy się także konfrontacji ze źródłem swoich zaburzeń oraz funkcjonowania w społeczeństwie. Tym samym poprawia się jego zdrowie psychiczneZespół stresu pourazowego – jak pomóc?Zastanawiasz się, jak pomóc osobie z zespołem stresu pourazowego? Przede wszystkim powinieneś zapewnić ją o swoim wsparciu i zrozumieniu dla tego, co przeżywa. Porozmawiaj z nią o podjęciu odpowiedniej terapii – w tym rodzaju zaburzeń pomoc specjalisty jest niezbędna. Pamiętaj, aby wykazać się przy tym empatią, delikatnością i cierpliwością.

zespół stresu pourazowego test